หากพูดถึงการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ หลายคนคงนึกถึงผลกระทบต่อความเป็นอยู่ของประชาชน และแหล่งที่อยู่อาศัยของสัตว์น้ำในหลายทวีป ทั้งนี้ทั้งนั้น การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศทวีความรุนแรงขึ้น สภาพอากาศที่แปรปรวนส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและระบบนิเวศเป็นอย่างมาก การเปลี่ยนแปลงเหล่านี้นำมาสู่ปัญหาภัยแล้งและอุทกภัยในวงกว้าง โดยเฉพาะอย่างยิ่งประเทศลุ่มแม่น้ำโขง
ในกลุ่มประเทศลุ่มน้ำแม่โขง โดยเฉพาะลาวและกัมพูชาจัดเป็นพื้นที่ที่เสี่ยงต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศสูง เนื่องด้วยความสามารถที่จำกัดในรับมือกับความเสี่ยงที่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ โดยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศส่งผลกระทบต่อประเทศที่กำลังพัฒนาส่วนใหญ่ในทวีปเอเชีย ตลอดจนส่งผลให้ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมเสื่อมโทรมลง ซึ่งมีผลกระทบอย่างมากต่อสุขภาพ ความปลอดภัย และความเป็นอยู่ของประชาชน โดยเฉพาะประชาชนที่ยากจน
ดร. โรเบิร์ต มาเธอร์ จากสหภาพนานาชาติเพื่อการอนุรักษ์ธรรมชาติและทรัพยากรธรรมชาติ กล่าวว่าการเปลี่ยนของสภาพอากาศที่รับรู้ได้ชัดเจนที่สุดคือการเพิ่มจำนวนของวันที่มีอากาศร้อน ขณะที่จำนวนวันที่มีอากาศหนาวลดลง การเปลี่ยนแปลงดังกล่าวมีผลกระทบต่อระบบนิเวศ โดยเฉพาะสัตว์และพืช ตลอดจนก่อให้เกิดโรคร้ายต่างๆ ทั้งนี้ แม้ประเทศลาวเป็นประเทศที่เสี่ยงต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ แต่สถานการณ์ไม่ได้เลวร้ายเหมือนประเทศชายฝั่งอย่างไทย เวียดนาม และกัมพูชา โดยสหภาพนานาชาติเพื่อการอนุรักษ์ธรรมชาติและทรัพยากรธรรมชาติดำเนินโครงการเพื่อเสริมสร้างความสามารถแก่รัฐบาลและชุมชนท้องถิ่นในการเตรียมตัวและปรับตัวต่อความเสี่ยงที่จะเกิดขึ้นในอนาคต โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ในพื้นที่ชายฝั่ง อาทิ ภูมิภาคลุ่มแม่น้ำโขง ซึ่งเป็นพื้นที่แห่งหนึ่งของโลกที่จะได้รับผลกระทบจากการเพิ่มระดับของน้ำทะเล
อ้างอิงข้อมูลจากศูนย์คุ้มครองภัยพิบัติแห่งลาว เป็นเวลาหลายทศวรรษแล้วที่ประเทศลาวต้องประสบกับสภาพลมฟ้าอากาศสุดโต่ง ซึ่งส่งผลกระทบต่อประชากรกว่า10 เปอร์เซ็นต์ นอกจากปัญหาไฟป่า ดินถล่ม พายุหนุนเขตร้อน และการระบาดของโรคแล้ว ประเทศลาวยังต้องประสบกับปัญหาอุทกภัยและภัยแล้งที่เกิดหลายต่อหลายครั้ง ขณะที่อุทกภัยส่วนใหญ่เกิดขึ้นในช่วงฤดูมรสุมตั้งแต่เดือนพฤษภาคมถึงสิงหาคม
ประชาชนได้ตระหนักถึงผลกระทบที่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศในปี พ.ศ. 2551 หลังแม่น้ำโขงเอ่อล้นเข้าท่วมประเทศเวียดนามหลังเคยประสบปัญหาอุทกภัยในปี พ.ศ. 2509 ขณะที่ช่วงฤดูร้อน แม่น้ำโขงแห้งขอดจนสามารถเดินทางข้ามชายแดนประเทศไทยได้โดยง่าย
เกิดพายุไต้ฝุ่นหลายลูกพัดถล่มประเทศลาว ในช่วงปีพ.ศ. 2551 ถึง 2554 โดยเฉพาะอย่างยิ่งพายุไต้ฝุ่นกฤษณา พายุโซนร้อนไหหม่า และพายุหมุนนกเตน ทำให้เกิดฝนตกหนัก ลมแรง และอุทกภัยที่แผ่ขยายวงกว้าง ส่งผลให้มีผู้เสียชีวิตหลายราย นอกจากนี้ ประชาชนหลายรายไร้ที่อยู่อาศัย สัตว์เลี้ยงล้มตายเป็นจำนวนมาก ในขณะที่พื้นที่เพาะปลูกหลายไร่ได้รับผลกระทบอย่างหนัก ภัยพิบัติดังกล่าวกระตุ้นให้รัฐบาลและองค์การพัฒนาเอกชนจัดตั้งโครงการเพื่อระบุแผนรับมือและยกระดับความตระหนักแก่ชุมชนท้องถิ่น เพื่อช่วยให้ชุมชนปรับตัวเข้ากับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ
อ้างอิงข้อมูลจากศูนย์การประมงโลก การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศส่งผลกระทบโดยตรงต่อผลผลิตทางการประมง การขยายพันธุ์ปลา การเจริญเติบโตของปลา ตลอดจนรูปแบบการอพยพของปลาเป็นผลมาจากอุณหภูมิที่สูงขึ้น ปริมาณฝน และตะกอนใต้น้ำ ซึ่งกระทบต่อความหลากหลายและความอุดมสมบูรณ์ของพันธุ์ปลา
ชาวประมงหญิงวัย 57 ปี ที่อาศัยอยู่ในเกาะกงในแขวงจำปาศักดิ์ กล่าว่าเธอเคยจับปลาได้มากกว่า 30 ถึง 40 กิโลกรัมต่อวัน แต่ในปัจจุบันเธอจับปลาได้น้อยลงเพียง 7 หรือ 8 กิโลกรัมต่อวัน
ฉันไม่รู้หรอกว่า การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ คืออะไร แต่ฉันตระหนักดีว่าอากาศร้อนขึ้นทุกวัน และบ่อยครั้งที่ฝนไม่ตกต้องตามฤดูกาล ระดับน้ำในแม่โขงลดลงอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะอย่างยิ่งในช่วงฤดูร้อน ซึ่งส่งผลกระทบต่อการวางไข่ของปลา เนื่องจากปลาสามารถว่ายทวนน้ำไปยังแหล่งน้ำที่พวกมันมักจะวางไข่
ขณะเดียวกัน คนงานฟาร์มเลี้ยงปลาในเมืองสีโคดตะบอง ประเทศเวียดนาม มีความกังวลเกี่ยวกับระดับน้ำที่ผันผวน ประกอบกับคุณภาพน้ำที่ต่ำทำให้ปลาตายเป็นจำนวนมาก
ทั้งนี้ ประเทศกัมพูชาได้รับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศมากกว่าประเทศลาว เนื่องจากมีอาณาเขตติเต่อชายฝั่งทะเล อ้างอิงข้อมูลจากกระทรวงสิ่งแวดล้อมของกัมพูชา ผลกระทบโดยตรงที่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงสภาพถูมิอากาศสะท้อนให้เห็นในการเปลี่ยนแปลงรูปแบบการตกของฝน อุณหภูมิที่สูงขึ้น และระดับน้ำทะเลที่เพิ่มสูงขึ้น จนนำมาซึ่งอุทกภัยและภัยแล้ง
สภาพลมฟ้าอากาศสุดโต่งส่งผลกระทบต่อการการประมงในประเทศกัมพูชา โดยเฉพาะอย่างยิ่ง การลดจำนวนของปลา การเปลี่ยนแปลงดังกล่าวมีผลกระทบอย่างมากต่อประชาชนผู้มีอาชีพหลักในการประมง ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อประชาชนกลุ่มดังกล่าวที่ไม่พร้อมที่จะรับมือกับปัญหา เนื่องจากประชาชนเหล่านี้ยากจนและเป็นกลุ่มชนชายขอบกว่าผู้ที่มีที่ดินทำกินเป็นของตนเองและมีรายได้หลักเลี้ยงครอบครัว
ชาวเรือสองรายกล่าวว่าพวกเขาเติบโตจากหมู่บ้านลอยน้ำในทะเลสาบเสียมราฐ ประเทศกัมพูชา ทั้งนี้ สามารถสังเกตได้อย่างชัดเจนถึงสิ่งแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลง โดยเฉพาะน้ำในทะเลสาบกว้างแห่งนี้เคยใสบริสุทธิ์ และมีพันธ์ปลาที่อุดมสมบูรณ์ แต่ในปัจจุบันระดับน้ำลดลง ทำให้เรือขนาดใหญ่เดินทางข้ามทะเลสาบด้วยความยากลำบาก น้ำสกปรกจนทำให้ปลาตัวเล็กๆ ลดจำนวนลง และไม่สามารถจับปลาตัวใหญ่ได้อุณหภูมิที่สูงขึ้นทำให้วิถีชีวิตของหมู่บ้านลอยน้ำยากลำบากขึ้นเนื่องจากต้องพึ่งพิงทะเลสาบในการดำรงชีวิต
ทั้งนี้ ผลกระทบที่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศในประเทศลาวและกัมพูชาในอนาคตอาจขึ้นอยู่กับความพร้อมของทั้งสองประเทศในการปรับตัว ทั้งในเรื่องของการลดความเสี่ยง และเพิ่มขีดความสามรถในการรับมือกับความเสี่ยง
